Schrijftips voor zelfstandig ondernemers

Schrijfperspectieven

Wil je zelf een artikel, verhaal, webtekst of column schrijven, zet dan eerst een aantal dingen voor jezelf op een rijtje. Bedenk bijvoorbeeld waarom je wilt schrijven, welke boodschap je wilt overbrengen en welke lezers je wilt bereiken. Als je deze drie dingen voor jezelf bepaald hebt, staat je schrijfperspectief vast: Je gaat bijvoorbeeld schrijven als beroepsbeoefenaar, commentator, beschouwer, onderzoeker of als ervaringsdeskundige. 

Deze perspectieven kunnen in een tekst door elkaar heen lopen, maar het is niet de bedoeling dat je als schrijver een andere rol bekleedt dan je hebt. Ben je bijvoorbeeld onderzoeker, dan kun je niet in de commentator rol kruipen. Ben je ervaringsdeskundige, ga dan niet in de rol van journalist zitten. Bij elk perspectief hoort een bepaalde manier van schrijven. 

Journalistiek perspectief

De journalist heeft de rol van waarnemer. Hij probeert zijn eigen mening en voorkeur buiten beeld te houden. Journalisten beschrijven meer wat anderen ervan vinden. Ze citeren mensen, leggen feiten uit, doen verslag, geven reacties weer en laten verschillende partijen aan het woord. Wil je een journalistiek artikel schrijven, dan kan dat in de vorm van een reportage (locatie, sfeer en gesprekken met verschillende mensen), een interview, een nieuwsbericht, een nieuwsanalyse of een achtergrondverhaal. Je verhaal wordt extra interessant als je het in een actuele context kunt plaatsen en als je citaten gebruikt, mensen aan het woord laat en meningen weergeeft. 

Beschouwend perspectief

Een beschouwer heeft overzicht over materie, kan abstracties uitleggen, conclusies trekken, ontwikkelingen met elkaar combineren en concrete voorbeelden geven. Hij schrijft niet alles op wat hij weet maar selecteert zijn kennis voor de lezer, trekt grote lijnen en onderscheidt hoofd- en bijzaken. Een beschouwing gaat over een beperkt terrein of onderwerp en ontstaat meestal naar aanleiding van een nieuw feit of een gebeurtenis. 

Opinierend perspectief

Opinierend schrijven lijkt op beschouwend schrijven, omdat een opinie gebaseerd is op een feit of ervaring. In dit geval vormt echter de mening de rode draad in het verhaal. Het is overigens niet de bedoeling dat je alleen je mening geeft, het gaat er juist om dat je meningsvormend schrijft. Je draagt bewijsmateriaal aan, last consequenties zien van andere meningen, en bouwt een argument op. Als schrijver stel je iets aan de orde en geef je de lezer duidelijk je argument. Meestal ben je het ergens niet mee eens en is je toon kritisch van aard. Als schrijver van ren opiniërend stuk kun je door allerlei foefjes proberen de lezer voor je in te nemen. Door woordjes als immers, uiteraard, natuurlijk, vanzelfsprekend, terecht, ongetwijfeld, zeer zeker, vaststaand, feitelijk, duidelijk. De lezer leest er vaak overheen, maar wordt toch gestuurd. Gebruik deze woorden niet te vaak en zet ze met tact in. 

Onderzoekend perspectief

Onderzoekend schrijven is schrijven naar aanleiding van een onderzoek, bijvoorbeeld als je na het verzamelen van materiaal de lezer wilt informeren over het onderwerp. Een artikel schrijven over een onderzoek in een vakblad of verslag doen van een interessant project is iets anders dan een samenvatting maken en dat als artikel publiceren. Wel kun je verwijzen naar je gegevens en ze eventueel in een apart kader samenvatten. In het artikel voeg je dan iets toe aan de informatie. Je kunt bijvoorbeeld over de consequenties van het onderzoek schrijven, of over wat het in de praktijk betekent. 

Ervaringsdeskundig perspectief

Als ervaringsdeskundige kun je prachtig schrijven, als je je niet laat verleiden tot allerlei zaken die niet bij jouw ervaring horen. Meningen van anderen, citaten van wetenschappers, huidige ontwikkelingen, laat ze los en probeer te schrijven vanuit je eigen praktijk. Probeer de kracht van je artikel te zoeken in je concrete ervaring. Van daaruit kun je wel een oversteek maken naar een algemener standpunt. Als je je eigen ervaring op een algemene manier brengt, komt de waarde van jouw positieve of negatieve ervaringen niet over.

2020  Tekstualia